Geschiedenis van Japan en de taal

Voorwerpen uit die tijd zijn tastbare geschiedenis. Wij zullen dus in plaats van een lang verhaal een aantal interessante objecten uit verschillende tijdperken voorstellen en hen in context plaatsen.

De stempel van Kan-no-Wa-no-Na-no-Koku-Oh

In de ijstijd was Japan verbonden met het vasteland. Toen staken jagers uit Siberie over. Later kwamen daar gestrande vissers uit het zuiden erbij. Dat weten wij omdat men Kaizuka, schelpen-heuvels, opgraaft; het vuilnis van die tijd. De landbouw kwam via Korea Japan binnen. Dit is vandaag nog te zien in het ontbijt: men eet vaak rijst met Miso-Shiru, een soep van asari-schelpen, zeewier, Aubergine, salade-ui, bieten of tofu en op smaak gebracht met Miso, een soya-bonenpasta. Daarom lijkt de Japanse grammatica op het Koreaans maar de woordenschat is vooral Siberisch en Kanji, de hieroglyphentekens. Een mooi voorbeeld hiervan is de koninklijke stempel Kan-no-Wa-no-Na-no-Koku-Oh,te zien in het Fukuoka-Museum . Kan was de naam van China tussen het jaar 25 en 220 na Christus. Men noemde Japan Wa en de Na-no-Koku-Oh was de landes-koning van de Na-clan. Het is een geschenk van de Chinese keizer. Japan was dus een geallieerd land buiten de rijksgrenzen van China (de zee ertussen); misschien zoals de Germaanse en Slavische stammen aan de Romeinse rijksgrens. Vandaar ook de naam Kan-Ji: letters uit Kan.

Daibutsu, de Grote Boeddha

In het jaar 710 verhuisde de hoofdstad van Yamato naar Heh-joh-kyoh, het huidige Nara. De stad was gemodeleerd naar de hoofdstad van Toh-China (Kan viel uiteen en Toh verenigde China opnieuw). Het vierkante straatplan was geinspireerd door het rekenboek met tafels; een simpel oppervlak is vierkant. Het Boeddhisme kreeg toen een sterke positie in de Japanse maatschappij, wat te zien was aan de Daibutsu, Grote Boeddha, in Nara. Dit 18 meter hoge bronzen beeld was een symbool van vrede in een tijd van ontevredenheid onder de boeren, vooral over de nieuwe belastingen. Japan moderniseerde met een nieuwe bureaucratie. Juridische termen van Toh werden in het Japans overgenomen.

De chronieken Kasuga-Go-Gen-Reh-Gen-Ki

In 1185 versloeg Yoritomo Minamoto en zijn broer Yoshitsune van de Genshi de machthebbende Heh-shi. Genshi en He-shi waren regentenfamilies die afstamden van Keizers. Zij bezetten de hogere plekken in de ambtenarij. Een moment in deze strijd is te zien in een prent uit de Kasuga-Go-Gen-Gen-Ki chronieken, te zien in het Tokyo-Kokuritsu-Hakubutsukan museum. Minamoto stichtte de Kamakura-Bakufu-dynastie van generaals, die feitelijk de macht hadden, naast de officiele keizer. Deze feodale structuur was kenmerkend voor de Japanse middeleeuwen. Inmiddels was lezen en schrijven toegankelijker geworden door de ontwikkeling van de Hiragana en de Katakana, grof gezegd de kleine letters en hoofdletters van het klankschrift. Juist daardoor werd veel schrijftaal omgangstaal; met Katakana erbij leer je de Kanji-tekens veel sneller.

Kinkaku, de gouden toren

Ook de architectuur ontwikkelde zich. Nieuwe stromingen binnen het Boeddhisme zoals Zen introduceerde vernieuwing in de architectuur. De klassieke Daibutsu-stijl was groots, terwijl de Zen-stijl verfijnder was, met nadruk op details. De Kinkaku is een tussenvorm. Zen wordt geinspireerd door Daruma, een monnik die lang in een bergkloof gemediteerd had. In Japan een erg bekend verhaal.

Kasteel Himeji

In de 17e eeuw begonnen de contacten met het Westen, eerst met de Portugezen, daarna met Nederland. Het vuurwerk uit China werd door de Mongolen naar het Westen gebracht, wat weer in de vorm van Portugese geweren naar Japan geexporteerd werd. Himeji-joh was de reactie daarop: niet alleen kocht men de geweren, men moderniseerde de kastelen met een ishigaki, een hoog fundament van steen en aarde,gemaakt om kanonschoten te stoppen. De Tokugawa-Bakufu-dynastie was aan de macht gekomen en ze wilden zo hun macht versterken. Uit deze tijd stamt het gerecht Tempura: gefrituurde vis en groenten, oorspronkelijk de Bagna Caoda (heet bad in Genovees Italiaans), een soort fondue in heet olijfolie met anchovis, wortels, champignons en andere groenten. Probeer ze allebei!

Handelspost Deshima

De Portugezen begonnen met het actief preken. De bekeerlingen bezorgden de Portugezen een machtspositie die de Tokugawa-Bakufu kwijt wilde. Men sloot de grenzen behalve voor Nederlanders en Chinezen omdat zij puur voor de handel kwamen. Deshima was een handelspost voor de Nederlandse VOC. Het Sieboldhuis in Leiden heeft een mooie tentoonstelling over deze periode. De naam Japan stamt uit deze tijd, de tekens voor Nippon-koku worden in een Zuid-Chinees dialekt als Jipan-gu uitgesproken.

Van Japans Impressionisme tot Manga

In de 19e eeuw bestuderen Japanse kunstenaars zoals Seiki Kuroda en Takeji Fujishima het (Post-)Impressionisme. Terwijl in Europa stijlen zoals het Kubisme, het Surrealisme of het Oost-Duitse Industrialisme zich ontwikkelden denkt men in Japan nog steeds dat westerse kunst Impressionisme is. Het woord Man-ga, los-beeld, bestaat al sinds de Tokugawa-tijd maar kreeg zijn vorm toen het met spotprenten van Engelse kranten gecombineerd werd. Sindsdien zijn zij erg populair en rond 1950 begon het filmproductiebedrijf Toh-Ei met tekenfilms, die samen met Disney-tekenfilms uitgezonden werden. Japanse kinderen groeien op met Manga-tijdschriften zoals Ribbon voor meisjes of Jump voor jongens, eigenlijk bedoeld voor kinderen tussen 6 en 15 jaar maar ook volwassenen lezen soms Jump. De auteur voelt zich oud maar is niet verbaasd dat zij niks veranderd zijn en even veel gelezen worden.

Wolkenkrabbers in Tokyo

In Tokyo staan een van de hoogste wolkenkrabbers van de wereld. Ook al staan zij niet in Japan, zijn vaak andere hoge gebouwen elders ontworpen en gebouwd door Japanse bedrijven. In Japan heb je de strengste bouwvoorschriften en deze gebouwen zijn bestand tegen aardbevingen en stormen (Tyfoons). In Nederland worden zulke torens naar de Zuidas verbannen maar in Japan staan zij gewoon in de binnenstad met oude gebouwen. De culturele Revolutie in communistisch China heeft veel cultuurgoed vernietigd, waardoor het oude China alleen in Japan en Taiwan bewaard gebleven zijn. Maar ook voor moderne dingen is Japan een goede plek; Made in Japan staat voor techniek en vakmanschap. U bent daar van harte welkom!